Kłyżów

Kłyżów to wieś leżąca na obrzeżach dawnej Puszczy Sandomierskiej, przy biegnącym tędy kiedyś tzw. Gościńcu Lubelskim. Miejscowość położona jest w pewnej odległości od Sanu, poza zwartą zabudową ciągną się piaszczyste tereny porośnięte sosnowym lasem. Według podań przekazywanych z pokolenia na pokolenie Kłyżów miał takie początki: „Dawno temu, kraj pokrywały ogromne, nieprzebyte puszcze, pełne dzikiej zwierzyny. Tylko gdzieniegdzie znajdowały się niewielkie osady ludzkie. W Puszczy Sandomierskiej odbywały się wielkie łowy królewskie. Podczas łowów goniący za zwierzyną myśliwi dotarli do miejsca gdzie rzeka San swymi licznymi rozlewiskami czyniła niedostępne knieje jeszcze trudniejszymi do przebycia. Przez kilka dni myśliwi kluczyli szukając drogi powrotu. Przedzierając się przez zarośla widzieli bardzo dużo żółwi, które w sprzyjających warunkach rozmnożyły się bardzo licznie. Zmęczeni myśliwi dotarli wreszcie do niewielkiej osady ludzkiej, w której zatrzymali się aby odpocząć. Spali przez kilka godzin, a kiedy się zbudzili wypoczęci, jeden ze sług zaprowadził ich do odkrytego w zaroślach dziwnego znaleziska. Zdziwieni myśliwi ujrzeli wielkie kły, były tak wielkie, że z trudem mogło je podnieść dwóch silnych mężczyzn. Gdy myśliwi dowiedzieli się, że osada nie ma nazwy, przewodzący grupie myśliwych powiedział: - Niech ta osada nazywa się Kłyżółw na pamiątkę tych dwóch niezwykłych zjawisk jakie tutaj ujrzeliśmy - i tak też się stało. Z biegiem lat osada się rozrosła, a nazwa została przekształcona na Kłyżów”.
    Najstarsza wzmianka o istnieniu Kłyżowa pochodzi z roku 1604 r. (Archiwum Metropolitarne w Krakowie - Acta visitationis 1604 r.) Z kolejnego dokumentu Villa Klyzow (1606r.) dowiadujemy się, że wieś składała się z 14 gospodarstw, miała własną karczmę i młyn, który pracował okresowo. Od ok. 1665 roku Kłyżów należał do niżańskiego klucza dóbr królewskich - największego z trzech istniejących na terenie Puszczy Sandomierskiej.     Pierwszą wzmiankę o istnieniu szkoły etatowej - jednoklasowej znajdujemy w „Słowniku geograficznym i przyrodniczym powiatu tarnobrzeskiego”, z którego wynika, że istniała ona już w XVIII w. Pierwszy budynek szkoły był drewniany, a kierownikiem i nauczycielem w szkole był Pan Gutka. W 1905 r. powstała nowa, murowana szkoła. Mieszkańcy wsi sprzedali las, tzw. „Borek” i za te pieniądze wybudowali szkołę, która po pewnych przeróbkach służyła do niedawna jako dom nauczyciela. W 2007 roku budynek ten został rozebrany. Niestety, z XIX wieku nie zachowały się żadne szkolne dokumenty - zachowana kronika szkolna rozpoczyna się od lipca 1914 roku.
    Wieś Kłyżów znajdowała się wtedy w zaborze austriackim, a tuż obok (8 km) przebiegała granica z zaborem rosyjskim. W kronice znajdujemy oprócz zapisków wydarzeń z życia szkoły i wsi, również ważne wydarzenia dla kraju.
    We wrześniu 1914 r. po wycofaniu się wojsk austriackich, wkroczyły do wsi wojska rosyjskie. Większość mieszkańców uciekła ze swoich domów. W budynku szkolnym Rosjanie umieścili kancelarię wojskową i szpital. Przebiegająca wzdłuż Sanu linia frontu spowodowała ogromne zniszczenia. W roku 1920/21 przez tę miejscowość przeszło wojsko, tym razem polskie, oraz tysiące ludzi uciekających przed bolszewikami.
    Po Panu Gutce kierowniczką szkoły została Pani Maria Dec, a po niej Pan Andrzej Pokój. 18 lipca 1924 r. szkoła 2-klasowa została przekształcona w 3-klasową. W tym okresie powstała też biblioteka szkolna.
    Lata okupacji niemieckiej podczas drugiej wojny światowej również nie oszczędziły Kłyżowa.
    Od 1 października 1940 r. zatrudniony został nauczyciel Pan Józef Zybura - budowniczy obecnej szkoły, długoletni kierownik, a później dyrektor szkoły. 
    25 lipca 1944 roku wkroczyły na tutejsze tereny wojska bolszewickie. Od 1945 roku rozpoczęły działalność szkoły 7 - klasowe. W 1946 na placu gromadzkim postawiono barak szkolny i zbudowano boisko.
Obecna szkoła została wybudowana w latach 1959 – 1962. Uroczyste otwarcie roku szkolnego w nowym budynku odbyło się 6 września 1962r. W roku szkolnym 1965/66 część uczniów kontynuowała naukę dalej, po raz pierwszy w historii polskiej szkoły - w klasie VIII.
    W roku szkolnym 1997/98 stanowisko dyrektora objął mgr Stanisław Maziarz
i pełni je do dnia dzisiejszego. W roku szkolnym 1999/2000 zaczął obowiązywać nowy system organizacji szkół – wprowadzono gimnazja. W skład Zespołu Szkół w Kłyżowie wchodzą: oddział sześciolatków (tzw. „zerówka”), Publiczna Szkoła Podstawowa im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz Gimnazjum Publiczne.
    Parafia Kłyżów została wydzielona z parafii Pysznica w 1974 r. dekretem bp Ignacego Tokarczuka, otrzymując wezwanie Matki Boskiej Wniebowziętej oraz św. Maksymiliana Kolbe. Wcześniej mieszkańcy chodzili do kościoła w Pysznicy - ok. 7 km. Tam odbywały się chrzty, komunie, bierzmowania, śluby oraz pogrzeby. W latach 70-ych, rozpoczęto wożenie dzieci na naukę religii do kościoła w Pysznicy. Ta znaczna odległość w połączeniu z trudnościami, które występowały w zimie w istotny sposób utrudniały dzieciom z Kłyżowa naukę religii. Mieszkańcy postanowili więc wynająć lokal na punkt katechetyczny do którego przyjeżdżał ksiądz. Wówczas władze nałożyły karę na właścicielkę wynajętego pomieszczenia. Mieszkańcy zorganizowali zbiórkę pieniędzy i zapłacili karę, ale władze szantażowały ją dalej i wymówiła lokal. Poszukiwano następnego lokum, aby dzieci mogły pobierać naukę religii na miejscu. Rozwiązania szukali zarówno ksiądz jak i rodzice. Znaleziono dom do sprzedania, którego właścicielka - Aniela Świeca mieszkała za granicą. Nawiązano z nią kontakt i kupiono dom z przyległym placem. Ale mieszkały tam dwie rodziny. Na szczęście jedna z nich wkrótce wyprowadziła się i tam został otwarty punkt katechetyczny. Obok tego domu mieszkał sąsiad, któremu zawalał się dach. Mieszkańcy porozumieli się z nim i zaproponowali, aby w zamian za przeprowadzenie remontu przekazał część moieszkania na kaplicę. W jego pokoju został postawiony nowy piec, wymieniono okno, podłogę, kobiety wybieliły ściany. W rekordowym czasie obito płytami ściany przyszłej kaplicy, zrobiono oświetlenie oraz ołtarz. Ks. Prałat Wł. Szubarga poświęcił kaplicę i co niedzielę odbywały się w niej nabożeństwa. Ówczesne władze wezwały właściciela na rozmowę. Żądały, aby zlikwidował kaplicę, bo w przeciwnym razie zabiorą mu rentę. Człowiek ten, pod wpływem gróźb, dał wymówienie, ale pozwolił zabrać wszystkie sprzęty z kaplicy. Wówczas na zebraniu postanowiono, że skoro jest własny dom, to nie potrzeba tułać się po cudzych kątach. Właśnie lokatorzy opuścili drugą część domu. Podniesiono dom o 70 cm, wymieniono dach, drzwi, podłogi. Gdy wszystko było gotowe zaproszono Biskupa Ordynariusza. 3 maja 1973 r. bp Ignacy Tokarczuk poświęcił kaplicę. Roboty posuwały się szybko naprzód, ale przeważnie wieczorami, ponieważ mężczyźni pracowali zawodowo w okolicznych zakładach – HSW, Elektrowni, Nimecie. Ks. Andrzej Sekulski zamieszkał w Kłyżowie. Msze św. były odprawiane codziennie, dzieci cieszyły się z religii na miejscu. Ksiądz wkrótce dostał wezwanie na kolegium do Niska, ale wraz z nim pojechało wielu parafian, aby zademonstrować swoje poparcie dla niego. Ksiądz został skazany, ale karę umorzono. Nowo wybudowana kaplica nie miała dzwonów. Zorganizowano więc zbiórkę złomu szlachetnego i 15 kwietnia 1978 r. bp Ignacy Tokaczuk poświęcił nowe dzwony. Ksiądz mieszkał w znacznej odległości od kaplicy, więc mieszkańcy postanowili wybudować plebanię. Niestety nie mogli dostać pozwolenia na budowę, więc wybudowali ją bez pozwolenia. Doniesiono o tym fakcie władzom, które wraz z milicją zorganizowały niespodziewaną kontrolę, strasząc rozbiórką. Założyli plomby, ale miejscowe kobiety po ich odjeździe zerwały je. Prace posuwały się szybko do przodu, tak, że 15 sierpnia 1978 r. bp Bolesław Taborski poświęcił plebanię. Z początku tylko nieliczna grupa skupiała się wokół księdza, ale z każdym dniem przybywało ofiarodawców, którzy kupowali materiał budowlany na przyszły kościół. W roku 1980 rozpoczęto budowę obecnego kościoła, trwała ona dwa lata. Z czasem wystrój kościoła był wzbogacany, trwały prace wykończeniowe. W czasie obchodów Wielkiego Jubileuszu (rok 2000) kościół został konsekrowany przez ks. bp Wacława Świerzawskiego.
W południowo-wschodniej części Kłyżowa znajduje się cmentarz parafialny. Na terenie wsi można znaleźć również pozostałości po dawnych cmentarzach - na Podkorzeńcu spoczywają prochy 70 żołnierzy rosyjskich, poległych w walkach na rzece San w 1914 r. i na Borku, gdzie są pochowani mieszkańcy Kłyżowa (17 osób), którzy zmarli na cholerę w 1878 r.
    We wschodniej części Kłyżowa wznosiła się rozległa piaszczysta wydma, porośnięta sosnowym lasem, otoczona od południowego wschodu podmokłymi łąkami i płynącym strumykiem. Szczyt wydmy nasłoneczniony i suchy, wybrany został przez mieszkających przed wiekami w tej okolicy ludzi na miejsce pochówku. To cmentarzysko kultury łużyckiej jest datowane na 650 – 300 lat p.n.e., zostało przypadkowo odkryte w 1974 r. podczas wybierania piasku pod nasyp kolejowy podczas budowy linii kolejowej Nisko – Biłgoraj. Zebrano około 40 urn.
Początki parafii Krzaki to rok 1972, kiedy została ona wyodrębniona z parafii Pysznica jako samodzielna jednostka administracyjna. Miejsce na sprawowanie kultu Bożego obiecał księdzu prałatowi Władysławowi Szubardze Paweł Krzal, a jego córka Teresa Ragan ofiarowała plac wraz z budynkami przy ul. Misorowe w Krzakach. Najpierw był to punkt duszpasterski w domu, a później kaplica w specjalnie przygotowanej stodole. 1 stycznia 1974 r. kaplicę tę p.w. Bożego Narodzenia poświęcił ks. Bp Ignacy Tokarczuk, ordynariusz Diecezji Przemyskiej. Pierwszym proboszczem został mianowany ks. Henryk Borcz - dotychczasowy wikariusz parafii Pysznica, który bardzo przyczynił się do powstania tego ośrodka duszpasterskiego. Podobnie o rozwój parafii zabiegał następny proboszcz ks. Kazimierz Drelinkiewicz. O kaplicę w Studzieńcu, wchodzącą w skład parafii Krzaki, zabiegał szczególnie, kolejny proboszcz ks. Kazimierz Szurlej. W 1981 roku probostwo objął obecny proboszcz ks. Andrzej Bobola. Zaczęto wtedy myśleć o budowie nowego kościoła parafialnego i plebani, ale już w nowym miejscu, przy ulicy Nowej. Ofiarodawczyni odkupiła więc od parafii swą wcześniejszą własność i sprzedała mieszkającej tam obecnie rodzinie. Sięgając do początków parafii należy podkreślić ogromny zapał, zaangażowanie i odwagę tak wiernych, księdza proboszcza jak i prześladowanej z tego powodu ofiarodawczyni. Nowy kościół został zaprojektowany przez inż. Romana Orlewskiego z Rzeszowa. Dzięki ofiarności wiernych z kraju i z zagranicy prace przy budowie postępowały bardzo szybko. Kamień węgielny pod budowę kościoła poświęcił ks. bp Bolesław Taborski 25 lipca 1982 roku, a już 18 sierpnia 1985 roku nowy kościół p.w. Piotra i Pawła poświęcił ks. bp Stefan Moskwa.
    Do dnia pierwszego grudnia 1925 r. w przysiółku Krzaki istniała szkoła prowadzona przez nauczycieli pokątnych. Z dniem pierwszego grudnia 1925 r. z inicjatywy inspektora szkoły Longinusa Pyza zorganizowano w Krzakach klasę eksponowaną z polskim językiem wykładowym i zamianowano przy niej nauczyciela Michała Paściaka. W dniu pierwszym września 1926 r. zlikwidowano klasę eksponowaną, a zorganizowano jednoklasową szkołę powszechną z polskim językiem wykładowym. Z tym dniem pani Stefania Kupiszówna została mianowana samoistną nauczycielką tej szkoły. W szkole uczyły się dwa roczniki w liczbie 130 dzieci. Lekcje odbywały się w budynku mieszkalnym u pana Jakuba Maślacha. Od 7 października 1930r. w szkole zatrudniona została pani Maria Stecówna jako nauczycielka kontraktowa – była więc to szkoła z dwoma nauczycielami. Wiosną 1933r. rozpoczęto budowę Domu Ludowego w przysiółku Krzaki, dom ten gmina przeznaczyła na cele szkolne. Zajęcia odbywały się od 16 grudnia 1934 r. Okres wojny był okresem prześladowań miejscowej ludności. Ludzi zmuszano do ciężkiej pracy na rzecz okupanta. Prześladowania nie ominęły także kierowniczki szkoły pani Stefanii Łupickiej. W okresie powojennym nauka odbywała się w bardzo ciężkich warunkach. Brak było podręczników, pomocy naukowych, książek w bibliotece, które uległy zniszczeniu podczas działań wojennych. Dzieci korzystały z opieki miejscowych władz. Ze względu na zwiększenie liczby uczniów od 1 września 1954 r. w tutejszej szkole pracowało trzy nauczycielki, a najwyższą klasą była klasa szósta. Od roku 1956 funkcjonowała szkoła siedmioklasowa i zatrudnionych było czterech nauczycieli. W roku szkolnym 1960/61 nauka odbywała się w oddanym na potrzeby szkoły baraku. Do szkoły uczęszczało 148 uczniów. 1 września 1965r. kierownikiem szkoły została pani Stanisława Maziarz. W tym czasie szkoła realizuje program ośmioletniej szkoły podstawowej. W roku 1968 obowiązki kierownika przyjęła pani Stanisława Pałka. Dzięki staraniom kierownika szkoły, Wydziału Oświaty w Nisku oraz miejscowej ludności w 1968r. podjęta została decyzja o budowie nowego obiektu szkolnego. Inauguracja nowego roku szkolnego 1971/72 odbyła się już w nowym budynku szkolnym. W roku szkolnym 1974/75 szkoła została Zbiorczą Szkołą Podstawową. Po raz pierwszy do szkoły tej zaczęli uczęszczać uczniowie ze Studzieńca, byli to uczniowie klas V-VIII. W czerwcu 1991 roku na emeryturę odeszła długoletnia dyrektorka szkoły pani Stanisława Pałka. Od września 1991 r. do chwili obecnej dyrektorem szkoły jest Tadeusz Kowalik. W roku 1999 na podstawie wprowadzonej w kraju reformy oświaty połączone zostają Szkoła Podstawowa w Krzakach i Studzieńcu, a ówczesna ośmioklasowa szkoła została przekształcona w sześcioletnią szkołę podstawową.

Zobacz także

BIP

epuap

dziennik ustaw

monitor polski

dziennik urzedowy