Księga gości

Wladyslaw Moskal

2011-03-12 05:12:27

Czy soltys z Jastkowic bral udzial w bitwie pod Grunwaldem w 1410 r ? Do tego wpisu sprowokował mnie Marek Dec, pytajac czy brali udzial w tej bitwie chlopi z Grebowa [jego wpis z 2011-02-27]. Ksiadz Profesor Wilhelm Gaj-Piotrowski w ksiazce "Zanim powstala Stalowa Wola", na str 32 pisze tak; "Jedna z najstarszych [wsi], ktora ulegla ...reorganizacji, byly Jastkowice przeniesione na prawo niemieckie w 1323r, a wiec jeszcze za panowania Wladyslawa Lokietka [1306 -1333]." Historyk Krzysztof Latocha w "Bitwa pod Grunwaldem - 15 lipca 1410", 2010, pisze, ze; "Pod rozkazy krola stawic sie musieli soltysi wsi krolewskich lokowanych na prawie niemieckim". Zatem soltys Jastkowic musiał !!! w 1410 r. stawic sie na to wezwanie ze swoim pocztem. Taki soltysi poczet konny składał sie z lepiej uzbrojonego soltysa lub jego syna, 2-3 lekko zbrojnych strzelców z kuszami i 1-2 slug z zapasowa bronią, końmi i zapasem żywności. Poczet ten mogl wejsc w sklad Choragwii Ziemi Sandomierskiej - brała ona udzial w tej bitwie i soltysi poczet mogl byc ulokowany za ciezkozbrojnymi kopijnikami umieszczonymi w szpicy Choragwii. Wiadomo tez, ze nie brano jencow w tej bitwie; "Po bitwie król Władysław Jagiełło polecił pisarzom, aby wszystkich jeńców "imiona, ród i stan spisali". Jeńcy przyrzekli, że stawią się 11 listopada w Krakowie, by wpłacić okup. Król, "chcąc wspaniałym okazać się zwycięzcą, wszystkim niemal jeńcom (...) na proste słowo rycerskie rozejść się pozwolił", wg Interkl@sa-Grunwald. Pozdrawiam, Wladyslaw

Wladyslaw Moskal

2011-03-12 04:05:15

W przywileju krolewskim z 1515 dla Piotra, rudnika z Jastkowic [zobacz wpis z 2011-03-11], jest powiedziane, ze jest to .. nowy przywilej. Wg Ksiedza Profesora W. Gaja-Piotrowskiego, Piotr posiadal starszy przywilej wydany przez kasztelana lub staroste sandomierskiego, na prace zwiazane z rudnica i kuznica. Na owe czasy byla to przedsiewziecie, ktore mozna porownac do budowy huty w Stalowej Woli. Byla to zespolowa dzialanosc kilku rodzin. Byli to madrzy i pracowici przodkowie, ktorzy nie posiadali dyplomow inzyniera, a wiedzieli jak produkowac wegiel drzewny, gdzie szukac rudy zelaza, jak wytapiac zelazo, jak zbudowac mlyn do kruszenia rudy i kucia zelaza, a nawet ... zmieniac koryto rzeki Bukowej. Prawdopodobnie Piotr mial corki, ktore wychodzac za maz za Moskala, Kuziore, Szwedo, Wolosa/Woloszyna i Madeja, przyciagnely takze rodziny mezow do pomocy Piotrowi. A sam Piotr zadbal o swoje corki i ich mezow = prawnych spadkobiercow, proszac krola i uzyskujac jego zgode, na co wskazuje przyzwolenie na wyrab puszczy pod nowe pola i laki w przywileju krolewskim z 1515 r. O nazwiskach Kuziora, Madej, Moskal i innych pisalem 2007-06-17, o nazwisku Wolos i Woloszyn 2008-02-18, o Szwedo 2011-03-11. Pozdrawiam Wladyslaw

Wladyslaw Moskal

2011-03-11 05:15:26

Ponizej przytaczam wyjatki z przywileju z 1515 wydanego przez Zygmunta Augusta dla rudnicy w Jastkowicach w tlumaczeniu Ksiedza Profesora W. Gaja-Piotrowskiego; " W Imie Panskie. Amen. Na wieczna rzeczy pamiatke. My Zygmunt z Bozej Laski [krol Polski] ....oznajmiamy [tym, ktorym na tym zalezy wszystkim razem i kazdemu z osobna].... ze za naszego panowania ..... zawsze sie troszczymy o to, aby nasze dobra krolewskie, nam przynalezne, korzystnie i pozytecznie sie powiekszyly. Poniewaz przedsiebiorczy Piotr rudnik wlozyl wiele trudu w budowe nowej dymiarni, ktora powszechnie zwa minera, inaczej ruda, polozonej w naszej wsi Jastkowicach w Ziemi Sandomierskiej nad rzeka Branwia, slusznie zatem jemu i jego prawemu potomstwu postanowilismy owa wlasnie rudnice w Jastkowicach przez ten niniejszy nowy przywilej zapisac i oddac, jakoz dajemy i przyznajemy ja na wieczne czasy. ....... Piotrowi i jego legalnym sukcesorom darowujemy mlyn ze wszystkimi jego korzysciami.... i mieszkancy naszej wsi Zarzecze beda obowiazani mlec w tym mlynie ... do czego tez niech starosta nasz sandomierski przymusza ich ..... Takze wymieniony Piotr i jego potomni niechaj maja prawo wycinac deby i drwa w lasach, borach i zagajnikach nalezacych do naszych wlosci Jastkowic, Plawa i Zarzecza oraz wegiel wypalac, jednak bez szkody dla drzew wyznaczonych dla barci i pszczol, a nadto dajemy zezwolenie pomienionemu Piotrowi z jego prawymi spadkobiercami na karczowanie i wyrabiamie nowych pol i w naszej wiosce Jastkowicach, ktore te laki i pola niech po wieczne czasy przynaleza do tejze rudnicy w Jastkowicach. Rowniez niechaj tenze Piotr ze swymi legalnymi sukcesorami posiada w tejze wsi, oraz obok niej, dwa niezalezne zapadliska, inaczej lozyska, dla urzadzenia stawu, ktory bedzie przynalezec do wspomnianej dymiarni w Jastkowicach, jednakze bez szkody i uszczerbku dla mieszkancow wsi Jastkowice i innych naszych wiosek. W sadzawce gdzie znajduje sie rudnica, sam Piotr i jego prawowici spadkobiercy niech maja moznosc swobodnego lowienia ryb przy uzyciu wszelkiego rodzaju sieci oraz spuszczania wody i obracania tychze ryb na wlasny pozytek......." Powyzszy dokument bardzo precyzyjnie reguluje stosunki prawne dotyczce wlosci krolewskich w Puszczy Sandomierskiej. Dla mnie opinie niektorych regionalistow o osadzniu jencow wojennych w Puszczy lub zasiedlanie Puszczy przez maruderow i uciekinierow, sa pozbawione sensu. Nie mogly powstawac samorzutnie zadne osady, bo trzebienie lasu bez zgody starosty i krola, moglo byc traktowne jako rabunek drzewa z lasow krolewskich. Wszystko bylo regulowane prawem krolewskim, a starosta sandomierski, mial obowiazek pilnowc tego prawa.

Wladyslaw Moskal

2011-03-11 04:57:54

Nazwisko Szwedo. Jest to endemiczne/lokalne nazwisko stalowowolsko-nizansko-janowsko-krasnickie. Na 1847 osob noszacych nazwisko Szwedo w Polsce w 2002 r., az 1/3 mieszkalo w wymienionych powiatach. Prof K. Rymut nazwisko to wywodzi od slowa Szwed = mieszkaniec Szwecji, podajac 1609 r, kiedy odnotowano to nazwisko w Polsce. Ale ... biorac pod uwage fakt, ze rodzina Szwedo wykorzystala krolewski przywilej z 1515 r do karczowania Puszczy i zalozenia jastkowskiego przysiolka Szwedy, musiala byc takze inna, lokalna etymologia nazwiska Szwedo i nazwisko musi byc starsze, o czym swiadczy liczebnosc posiadaczy tego nazwiska w Polsce. W ksiazce Ksiedza Profesora W. Gaja-Piotrowskiego - "Z flisackich tradycji Ulanowa" na stronie 201 jest informacja, ze w lokalnej gwarze flisackiej, skwarki ze sloniny zwano "szwedami".Popularna flisacka potrawa byla kasza ze szwedami, czyli skwarkami. Chyba w lokalnej gwarze kogos nazwano Szwedo, kto mial pomarszczona twarz, przypominajaca skwarek. Stanislaw Szwedo z Jastkowic, ktorego zdjecie nr. 253 w galerii "Stare fotografie" na stronie Pysznicy, jest genetycznym przykladem tej hipotezy, kiedy popatrzymy z uwaga na jego pomarszczona twarz. Zatem nazwisko powstalo i utrwalilo sie jeszcze przed wojnami ze Szwecja [1563 - 1629]i nie ma nic wspolnego z jencami szwedzkimi. Serdecznie pozdrawiam wszystkich Szwedow, naszych dalekich kuzynow - Wladyslaw.

Wladyslaw Moskal

2011-03-08 18:12:27

Nie ujmujac naukowej powagi wymienionym przez Pana Marka powaznym uczonym, nie zgadzam sie z ich opiniami o osadnictwie jenieckim w Puszczy Sandomierskiej. J. S. Bystron w "Etnografia Polski" - 1947 pisze ; "Slawni wiec byli rozbojnicy Puszczy Sandomierskiej, gdzie gromadzila sie ludnosc rozmaitego pochodzenia, duzo maruderow wojskowych, sporo zbiegow spod nahaja ekonomskiego czy topora katowskiego...". Takie poglady sa powielane takze przed i po tej publikacji. Maruder - to wloczega, rabus trudniacy sie obdzieraniem zwlok na polu bitwy lub zolnierz celowo pozostajacy z tylu oddzialow dla rabunkow, gwaltow lub szabrownictwa. Czy soltys we wsi krolewskiej lub szlachcic, wlasciciel wioski, z otwartymi ramionami witali ich i oddawali im ziemie, dlatego, ze byli "innego pochodzenia", zbiegami, rozbojnikami lub maruderami ?. Tylko ignorujac historyczne fakty o istniejacym porzadku prawnym we wlosciach krolewskich i szlacheckich, mozna tworzyc i powielac teorie o zbojeckim, jenieckim, maruderskim i zbiegowskim osadnictwie w Puszczy. W 1515 krol Zygmunt nadajac przywilej Piotrowi, rudnikowi z Jastkowic wymienia; - "dajemy zezwolenie pomienionemu Piotrowi z jego prawnymi spadkobiercami na karczowanie i wyrabianie nowych pol i lak w naszej wiosce Jastkowicach, ktore to laki i pola niech po wieczne czasy przynaleza do tejze rudnicy w Jastkowicach". Spadkobiercami Piotra byla rodzina Moskali - zalozycieli przysiolka Moskale [gdzie jeszcze istnieja wyrobiska po rudzie zelaza] oraz rodzina Kuziorow, Szwedow i Woloszynow - zalozycieli pobliskich przysiolkow Kuziory, Szwedy i Woloszyny. Prawnie, byli to spadkobiercy wg krolewskigo przywileju, a nie osadzeni jency wojenni. Pozdrawiam, Wladyslaw

Wladyslaw Moskal

2011-03-06 23:15:52

Dziękuję Pani Beacie Bialy, administratorce tej strony, za akceptacje w "Ksiedze gosci" wpisów dotyczących gminy Grebow. Mamy zatem juz "Ksiege gosci....SANŁĘG-u". Musze sie przygotować z odpowiedziami dla Pana Marka Deca - obiecuje, ze będą ciekawe dla czytelnikow z gminy Pysznica i gminy Grebow. Dla Sylwestra Kuziory i wszystkich Kuziorow, zbiorę tez informacje o nazwisku Kuziora - jednym z najstarszych, kmiecych nazwisk w gminie Pysznica.

Wladyslaw Moskal

2011-03-04 18:32:23

Odpowiedz na zagadke Marka Deca. "Jako zagadkę: z jakiego języka pochodzi nazwa rzeki łęg? Nazwa jest starsza niż staropolski". Prof K. Rymut wymienia słowa; łęg, łąg, ług jako oznaczajace podmokle pastwisko, bagnistą łąke, sa to wg mnie nazwy slowianskie. Na terenie Puszczy jest duzo nazw miejscowosci i miejsc, pochodzacych od tych slow. Nie ma sie co szachowac pochodzeniem nazwy rzeki Łęg, przeplywajacej przez podmokle tereny, skoro lokalnie moga takie tereny nazywać się Ług - n.p. rezerwat Imielty Ług oraz Rzepny lub Zabi Ług w pobliżu Grebowa.

Wladyslaw Moskal

2011-03-04 17:51:50

W odpowiedzi Panu Decowi na na pytanie; - dlaczego jedna z ,,dzielnic” Grębowa ma nazwę Jaźwinie (skoro wsie o nazwie Jaźwiny były miejscem emigracji plemienia Jaćwingów po podbiciu i wysiedleniu przez wspólne akcje książąt polskich, ruskich i rycerzy Zakonu krzyżackiego w roku 1283). Od staropolskich slow; - grzęba, grzępa, gręba, grępa = wzniesienie, gorka, wyspa,a wg mnie od staropolskiego "gręba" na pewno pochodzi nazwa wsi Grębow. Wskazuje to, ze osada powstala na wyniesieniu/górce wśród podmokłej puszczy. Od staropolskich slow; jaźwiec = borsuk i jaźwa = jama, pochodzi nazwa przysiołka Jaźwinie, czyli wyniesienia gdzie borsuki miały jamy, a wiec podobnie jak w przypadku Grebowa, było to miejsce wyniesione, dogodne do założenia osady w podmokłej puszczy. Dodam, ze nazwisko Jaźwiec wg prof. K. Rymuta odnotowano w Polsce w 1381 r. i przysiółek mógł założyć posiadacz nazwiska Jaźwiec. Nazwisko to występuje jeszcze w pobliskim powiecie sandomierskim. Tak odrzucając staropolskie powiązania, tworzy się karkołomne teorie o osadnictwie jenieckim w Puszczy Sandomierskiej.

Sylwester Kuziora

2011-03-01 21:24:16

Panie Marku, nie przekonał mnie Pan wcale. Jestem prosty chłop i tylko stare dokumenty, spisy itp. do mnie przemawiają. Powoływanie się na książki profesorów z początku XX wieku i powielanie tego nie uważam za słuszne. Każda wieś to inna historia, nie podoba mi się uogólnianie historii pochodzenia mieszkańców Puszczy Sandomierskiej. Proszę postudiować rozmieszczenie różnych nazwisk w regionie. Widać, że wsie leżące nawet bardzo blisko, mają mieszkańców o różnych nazwiskach, które występują w jednej miejscowości, a nie występują w drugiej. Może to tylko świadczyć, że pochodzenie ich mieszkańców jest różne i przez wiele stuleci migracja ludności między tymi wsiami była znikoma. Ciekawą lekturę dają materiały towarzystw genealogicznych, np. spisy likwidacji wsi z połowy XIX wieku.

Marek Dec

2011-02-27 21:06:30

Zbyt szybko pisałem powinno być przez szacunek ś.p. prof. Stanisław Bąk zamiast ewaluowały, ewoluowały Pozdrawiam M.D.

Zobacz także

BIP

epuap

dziennik ustaw

monitor polski

dziennik urzedowy